Pomarańczarka z Falenicy

W ramach cyklu Ciekawy Wawer prezentujemy imponujący mural, który możemy oglądać na ścianie budynku stacji PKP Falenica /przy wschodnim wejściu do przejścia podziemnego/. Zapewne nie każdy wie, co on przedstawia i jaka jest jego geneza.

Mural jest autorstwa Adama Walasa i Anny Koźbiel i przestawia współczesną wersję obrazu  „Żydówka z pomarańczami ” Aleksandra Gierymskiego.

Falenicki mural, fot. Wawer News

Odsłonięto go 29 czerwca 2013r. podczas wydarzenia „Stacja Pomarańczarka”, które odbywało się na Muranowie i w Falenicy. Odsłonięciu towarzyszył recital Elżbiety Wojnowskiej i Niny Stiller oraz krótki wykład przedstawicieli Działu Edukacji Muzeum Narodowego w Warszawie dotyczący historii obrazu. W 2013r. roku obchodziliśmy 70 rocznicę powstania w gettcie warszawskim. Miasto w sposób szczególny uczciło pamięć bohaterów, ale także niezliczonych ofiar żydowskich mieszkańców stolicy. Zarówno Muranów, nazywany przed wojną Dzielnicą Północną, jak i tereny dzisiejszej dzielnicy Wawer, a w szczególności Falenica, były głównie zamieszkałe przez rodziny żydowskie, które w większości zginęły w getcie lub zostały wywiezione do obozów zagłady.  

Chcemy tą nietypową akcją artystyczną upamiętnić los byłych mieszkańców Dzielnicy Północnej i Wawra. Jednocześnie opowiemy o tym, jak wyglądało ich życie w stolicy przed II wojną światową oraz przypomnimy współczesnym mieszkańcom Warszawy tradycję letniska – mówiła Aleksandra Engler-Malinowska ze Stowarzyszenia Stacja Muranów, pomysłodawczyni projektu.

Oryginalny obraz powstał w latach 1880–1881 podczas pobytu Gierymskiego w Warszawie. W tym czasie artysta związał się z literatami i krytykami publikującymi na łamach pozytywistycznego czasopisma „Wędrowiec”, podjął współpracę ze Stanisławem Witkiewiczem i Antonim Sygietyńskim. Powstał wówczas cykl realistycznych scen rodzajowych, przedstawiających życie żydowskich mieszkańców Powiśla i innych ubogich dzielnic. Inne dzieła z tego cyklu poza Żydówką z pomarańczami to: Żydówka z cytrynami, Brama na Starym Mieście w Warszawie oraz kilka wersji Święta trąbek.

Obraz Żydówka z pomarańczami przed II wojną światową znajdował się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Zaginął w latach 1939–1945. Według informacji „Gazety Wyborczej” obraz pojawił się w Niemczech, w małym domu aukcyjnym Eva Aldag w mieście Buxtehude pod Hamburgiem i miał zostać wystawiony na aukcji 27 listopada 2010. Wskutek interwencji polskiego Ministerstwa Kultury i Muzeum Narodowego w Warszawie obraz, wyceniony na 4400 euro, został zdjęty z aukcji. Właścicielka domu aukcyjnego twierdzi, że nie była świadoma wartości dzieła oraz że nie wiedziała, iż zostało ono zrabowane przez hitlerowców z Muzeum Narodowego.

Dzięki negocjacjom ówczesnego Ministra Kultury Bogdana Zdrojewskiego ze stroną niemiecką oraz finansowemu wsparciu Fundacji PZU Pomarańczarka w 2011 została sprowadzona do Polski i przekazana Muzeum Narodowemu w Warszawie.

Obraz Gierymskiego

źródła: Kinokawiarnia Stacja Falenica, Wikipedia.org.

Udostępnij